Βρίσκονται σε σχετικώς πεδινή περιοχή, στα νότια του βουνού Λύκουρη επάνω στο οποίο υψώνεται γενουατικό μεσαιωνικό κάστρο. Ένα από τα 24 χωριά της νότιας Χίου όπου καλλιεργείται, εκεί και πουθενά αλλού στον κόσμο, το μαστιχόδεντρο.
Το Κάστρο των Αρμολίων
Το Κάστρο των Αρμολίων κτίστηκε το 1440 από το Γενουάτη Νικόλαο Μπάνκα Ιουστινίανι, όπως βεβαιώνει η υπέρθυρος λατινική επιγραφή, η οποία βρισκόταν στην είσοδο του Κάστρου. Στην επιγραφή διακρίνονται τα οικόσημα των Ιουστινιάνι, πύργος αριστερά και σταυρός δεξιά, μέσα σε κύκλους. Το κάστρο είναι χτισμένο σε τραπεζοειδές σχήμα.
Το Κάστρο των Αρμολίων αποτελούσε σημαντική οχύρωση για την περιοχή των Μαστιχοχωρίων. Ήταν ένα κέντρο φρυκτωριών, που με τη σειρά του μετέδιδε τα μηνύματα που έπαιρνε από τις μικρότερες παραλιακές φρυκτωρίες στα υπόλοιπα οχυρά: Σε περίπτωση εχθρικής επιδρομής, το μήνυμα μεταδιδόταν από βίγλα σε βίγλα και στη συνέχεια στα υπόλοιπα Κάστρα του νησιού, με σήματα καπνού την ημέρα και με φωτιές τη νύχτα, ώστε να οργανώνεται η άμυνα. Παράλληλα, σε περίπτωση ληστρικής πειρατικής επιδρομής, λειτουργούσε για τους κατοίκους των γύρω χωριών σαν ένα ασφαλές καταφύγιο πάνω στη δυσπρόσιτη κορυφή του.
Το Κάστρο των Αρμολίων συναντάται και ως Κάστρο της Ωριάς και συνδέεται με τη διαδεδομένη σ’ όλο τον ελληνικό χώρο παράδοση: λέγεται ότι στο κάστρο κατοικεί η Ωριά (Ωραία κόρη, βασίλισσα). Το κάστρο είναι απόρθητο λόγω της δυνατής του οχύρωσης και της ευνοϊκής για την άμυνα θέσης του. Τελικά κυριεύεται με προδοσία και η ηρωίδα, για να μην πέσει στα χέρια των εχθρών, γκρεμίζεται απ’ το τείχος και σκοτώνεται.
Αρμόλια και αγγειοπλαστική
Οι κάτοικοι των Αρμολίων, οι Αρμολούσοι, εκτός από τη μαστίχα, ασχολούνται από την αρχαιότητα με την αγγειοπλαστική. Έξω από το χωριό, υπάρχει μια μικρή και ρηχή λιμνούλα που συγκεντρώνει μεγάλη ποσότητα αργιλώδους εδάφους στον πυθμένα της. Ακόμα και σήμερα το χωριό είναι κυρίως γνωστό στο νησί για τα πήλινα αγγεία του — γλάστρες, κανάτια, «μπουρμπούλια», πιθάρια κλπ.
Τα Μεστά
Οχυρωμένο μαστιχοχώρι δυτικά των Ολύμπων . Ένας από τους πιο καλοδιατηρημένους οικισμούς που οχυρώθηκαν κατά την περίοδο της Γενουατοκρατίας. Τα Μεστά φημίζονται για την περίπλοκη οχύρωσή τους
Υπήρχε μόνο μία είσοδος, η «Πόρτα του Καπετάνιου», στη βόρεια πλευρά του τείχους, η οποία διατηρεί ακόμη τη σιδερένια πόρτα της. Από τη μοναδική αυτή πύλη οι Γενουάτες έλεγχαν την παραγωγή της μαστίχας. Στο κέντρο, στην πλατεία που οι ντόπιοι ονομάζουν Λιβάδι, υπήρχε ο κύριος αμυντικός πύργος. Το 1860 όντας ερειπωμένος κατεδαφίστηκε, για να κτιστεί στη θέση του ο ναός του «Μεγάλου» Ταξιάρχη.
Η εκκλησία του «Παλιού» Ταξιάρχη
Η εκκλησία του Ταξιάρχη (14ος αι.), που έχει κτιστεί στη βορειοδυτική πλευρά του περιμετρικού αμυντικού τείχους των Μεστών, είναι ενταγμένος στον πολεοδομικό ιστό του μεσαιωνικού οικισμού και επονομάστηκε «Παλιός» σε αντιδιαστολή προς τον νέο ναό του «Μεγάλου» Ταξιάρχη. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το περίτεχνο ψηλό τέμπλο που φιλοτεχνήθηκε το 1833 και αποτελεί σπάνιο δείγμα της τοπικής ξυλογλυπτικής.
Ο οικισμός
Η περιπλοκότητα του οδικού δικτύου, με τους λίγους διαμπερείς δρόμους και με τα πολλά αδιέξοδα ήταν εσκεμμένη ώστε να δημιουργείται η αίσθηση του λαβυρίνθου. Ο πύργος του Μιλιτά Σήμερα στα Μεστά, σώζονται τρείς από τους τέσσερις πύργους που δέσποζαν στις γωνίες του κάστρου.
Ο πύργος του Μιλιτά, βρίσκεται στη βορειοδυτική γωνία του κάστρου και διακρίνεται εύκολα από την πλατεία (σήμερα είναι κατοικία). Δύο δρόμοι συνέκλιναν λίγο πριν από τη βορειοδυτική γωνία σχηματίζοντας μια δεύτερη γραμμή άμυνας, ενώ ο κεντρικός πύργος αποτελούσε το έσχατο οχυρό. Κάτω από τον πύργο Μιλιτά βρίσκεται το πηγάδι του χωριού (υπόγεια σήραγγα συνέδεε το πηγάδι με το κεντρικό πύργο).
Οι Βίγλες των Μεστών
Οι βίγλες της Χίου είναι μεσαιωνικοί, κυλινδρικοί πυργίσκοι, κτισμένοι σε ακτές και ακρωτήρια του νησιού με σκοπό την παρατήρηση του πελάγους και την έγκαιρη ειδοποίηση των κατοίκων σε περίπτωση εχθρικής επιδρομής.
Τοποθετημένες σε μικρές αποστάσεις μεταξύ τους, σε οπτική επαφή η μία με την άλλη, ήταν πυκνότερες στις Νότιες και Δυτικές ακτές του νησιού που προσφέρονταν για αποβάσεις. Συνολικά έχουν εντοπισθεί 30 βίγλες στο νησί, από τις οποίες οι 24 είναι διατηρητέα μνημεία
Η περιοχή των Μεστών, καθώς βρίσκεται στο νοτιοδυτικό άκρο του νησιού διαθέτοντας μεγάλη παράκτια ζώνη, είχε περισσότερη ανάγκη κάλυψης από βίγλες, που θα επόπτευαν το πέλαγος. Έτσι παντού γύρω από το χωριό μπορούμε να δούμε αυτά τα αυστηρά σε εμφάνιση κτίσματα. Από τις βίγλες αυτές, εκείνη του λιμένα των Μεστών διατηρείται σχεδόν άθικτη. Πρόκειται για έναν μεγάλο κυκλικό πύργο ύψους περίπου 15 μέτρων.
Το Πυργί
Το μεγαλύτερο χωριό των Μαστιχοχωρίων της Χίου. Πλουσιότατο και σπουδαιότατο από λαογραφικής, αρχαιολογικής και γλωσσικής άποψης. Κυκλικό στο σχήμα: περιβάλλεται από μεσαιωνικό περίβολο, ο οποίος αποτελεί τον εξωτερικό τοίχο των ακραίων σπιτιών του, τα οποία είναι ενωμένα μεταξύ τους.
Έχει δύο μόνο πόρτες εισόδου και εξόδου από το χωριό. Επειδή ελάχιστα επλήγη από τον σεισμό του 1881 διατηρεί και εσωτερικά τη μεσαιωνική του όψη. Οι δρόμοι είναι στενοί, τα σπίτια ψηλά, διώροφα και τριώροφα τα περισσότερα με μπαλκόνια και συνεχόμενα μεταξύ τους κατά μήκος των δρόμων δημιουργώντας λαβυρίνθους. Τα σοκάκια είναι γραφικότατα, καθώς τα σπίτια συνδέονται με τα απέναντι τους με αψίδες (δοξαράδες).
Σπίτια διακοσμημένα με την τεχνική των «ξυστών» (τύπος διακόσμησης με γεωμετρικά σχήματα σε μαύρο και άσπρο χρώμα, χαραγμένα και ξυσμένα πάνω σε φρέσκο κονίαμα στις προσόψεις κατοικιών και άλλων κτιρίων).
Γενουατικός Πύργος
Το Πυργί ονομάστηκε έτσι από το μεγάλο και ψηλό γενουατικό αμυντικό πύργο του. Περιβαλλόταν από τείχος με μικρούς στρογγυλούς πύργους στα 4 άκρα. Εσωτερικά του τετράγωνου τείχους υπήρχε και υπάρχει πηγάδι. Στην κορυφή υπήρχαν τριγωνικές επάλξεις
