Μπαίνοντας στο λιμάνι της Χίου, δεξιά, βλέπει κανείς το Κάστρο της Χίου, κτίσμα από τη βυζαντινή εποχή, επισκευασμένο τα χρόνια της Φραγκοκρατίας.
Χτίστηκε απ’ τους Βυζαντινούς τον 9ο αιώνα και, κατεστραμμένο από τους πολέμους, ξαναχτίστηκε, μεγαλωμένο αρκετά, από τους Γενουάτες κατακτητές της Χίου τον 15ο αιώνα. Αλλά και στη διάρκεια της τουρκικής κατοχής του νησιού (1566-1912), το Κάστρο επισκευάστηκε πολλές φορές και οχυρώθηκε καλύτερα.
Χτίστηκε απ’ τους Βυζαντινούς τον 9ο αιώνα και, κατεστραμμένο από τους πολέμους, ξαναχτίστηκε, μεγαλωμένο αρκετά, από τους Γενουάτες κατακτητές της Χίου τον 15ο αιώνα. Αλλά και στη διάρκεια της τουρκικής κατοχής του νησιού (1566-1912), το Κάστρο επισκευάστηκε πολλές φορές και οχυρώθηκε καλύτερα.
Το κάστρο
Σήμερα είναι γνωστό ως Νέο Κάστρο το οποίο ιδρύθηκε το 1328. Οι προμαχώνες και οι επάλξεις του διατηρούνται αρκετά καλά στις μέρες μας. Βρίσκεται βόρεια του λιμανιού και στο ανατολικό τμήμα της σημερινής πόλης της Χίου και αποτελεί το επίκεντρο της Μεσαιωνικής ιστορίας. Κέντρο της πολιτικής και στρατιωτικής διοίκησης στη μεσαιωνική και νεότερη εποχή.
Η χρήση του ανάγεται στα βυζαντινά χρόνια (τέλη του 10ου αι). Πολυάριθμες επιγραφές μαρτυρούν επεμβάσεις και επισκευές από το 14ο έως το 19ο αιώνα. Επί Γενουατοκρατίας το κάστρο ήταν η έδρα του λατίνου αρχιεπισκόπου. Μετά το 1599 στο κάστρο διέμεναν μόνο Οθωμανοί και Εβραίοι.
Οχυρώσεις
Μορφή: τεθλασμένη και σχηματίζουν ένα ακανόνιστο πεντάγωνο.
Ισχυροί προμαχώνες, οχτώ από τους οποίους διατηρούνται μέχρι σήμερα.
Σε δύο από αυτούς υπάρχουν πλάκες με τα οικόσημα των Ιουστινιάνη (Giustiniani), μιας οικογένειας Γενουατών που ήλεγχαν το εμπόριο και τη ναυτιλία της Χίου μέχρι τα μέσα του 16ου αιώνα.
Η Πύλη – Είσοδος του Κάστρου
Η είσοδος του κάστρου βρίσκεται βόρεια της πλατείας Βουνακίου πίσω από το δημαρχείο.
Ονομάζεται από τους ντόπιους «πόρτα του Καπετάνιου». Η πόρτα κατά τα χρόνια της Γενουάτικης κατοχής άνοιγε το πρωί με την ανατολή του ήλιου και έκλεινε με τη δύση.
Ονομάζεται από τους ντόπιους «πόρτα του Καπετάνιου». Η πόρτα κατά τα χρόνια της Γενουάτικης κατοχής άνοιγε το πρωί με την ανατολή του ήλιου και έκλεινε με τη δύση.
Η γέφυρα της κεντρικής εισόδου
Η κύρια πύλη ονομάζεται Porta Maggiore. Η είσοδος στην Πύλη γινόταν μέσω κινητής ξύλινης γέφυρας και ακολούθως πέτρινου τοξωτού γεφυριού το οποίο σώζεται σήμερα. Διατηρεί την μνημειακή μορφή που της έδωσαν οι Ενετοί
Η Σκοτεινή Φυλακή
Μετά την κεντρική πύλη του Κάστρου της πόλης της Χίου, (Porta Maggiore), βρίσκεται η λεγόμενη Σκοτεινή Φυλακή. Πρόκειται για μια σχεδόν τετράγωνη αίθουσα, η οποία είναι ενσωματωμένη στο τείχος του Φρουρίου. Το 1822, στη σφαγή της Χίου, χρησιμοποιήθηκε από τους Τούρκους ως δεσμωτήριο.
Το Παλάτι των Ιουστινιάνι
Στιβαρό επιβλητικό διώροφο αναστηλωμένο κτίριο, που πιθανολογείται ότι ήταν η έδρα του φρουραρχείου (κατοικία του φρούραρχου). Το κτίριο αυτό είναι γνωστό ως Παλάτι του Ιουστινιάνι, της κυρίαρχης δηλαδή οικογένειας του νησιού στα χρόνια της Γενουατοκρατίας (1346– 1566), από την οποία και ανεγέρθηκε στις αρχές του 15ου αιώνα. Το κτίριο είχε αμυντικό χαρακτήρα και χρησιμοποιούταν για να έχουν οι Γενοβέζοι κατακτητές τον έλεγχο του λιμανιού και του κάστρου. Γι’ αυτό ήταν γεμάτο παράθυρα που έμοιαζαν με παρατηρητήρια.
Κεντρική πλατεία του κάστρου
Την πλατεία του κάστρου μέχρι τα μέσα του 20ου αιώνα κοσμούσε κρήνη με μαρμάρινα θωράκια. Ήταν το επίκεντρο της καθημερινής ζωής των κατοίκων του κάστρου.
Οθωμανικά Λουτρά (Χαμάμ) του Κάστρου της Χίου
Η ύπαρξη λουτρών στην πολιτεία του Κάστρου της Χίου, ήταν ένα φυσικό επακόλουθο της κατάκτησης του Κάστρου από τους Οθωμανούς. Στο θόλο υπήρχαν ειδικές τρύπες με γυαλί, από τις οποίες εισχωρούσε το φως. Χωρίζονταν σε τρεις χώρους: τον ψυχρό (για την υποδοχή του κόσμου-αποδυτήρια), τον χλιαρό και τον θερμό.
Ο Άγιος Γεώργιος του Κάστρου
Είναι ο μεγαλύτερος Ναός του Κάστρου. Χτίστηκε το 993. Αρχικά αποτέλεσε ρωμαιοκαθολική εκκλησία και στη συνέχεια μετατράπηκε σε τουρκικό τζαμί. Οι δυο ανατολικοί κίονες και τα κιονόκρανα προέρχονται από την Γενουάτικη βασιλική και αποτελούν σημαντικά δείγματα τέχνης της Αναγέννησης.
Κρύα Βρύση
Η ημιυπόγεια δεξαμενή Κρύα Βρύση, στην ανατολική πλευρά του φρουρίου με το μεγάλο μέγεθος της εξασφάλιζε νερό κυρίως σε περιόδους πολιορκίας. Η αρχική κατασκευή της δεξαμενής φαίνεται να ήταν βυζαντινή, ενώ σε επόμενες εποχές έγιναν ανακατασκευές.
Η βίγλα Κουλάς
Πεταλόσχημος, σώζεται σε πολύ καλή κατάσταση στο εσωτερικό του κάστρου. Κατασκευάστηκε την εποχή της Τουρκοκρατίας (1566– 1912). Χρησίμευσε ως παρατηρητήριο προς τη θάλασσα για προστασία από τυχόν εχθρικές επιδρομές. Κατασκευάστηκε σχεδόν εξ ολοκλήρου από αρχαίο οικοδομικό υλικό. Απετέλεσε την κεντρική, μεγαλύτερη και ψηλότερη Βίγλα του νησιού.
